Odysseus’un Truva’dan İthaka’ya dönüşü yaklaşık on yıl sürdü. Bu yolculuk sırasında gemileri yok edildi, adamlarının tamamını kaybetti, farklı adalarda mahsur kaldı ve birçok doğaüstü tehlikeyle karşılaştı.
Kiklop Polyphemos, Kirke, Kalypso, Sirenler, Skylla ve Kharybdis bu uzun yolculuğun en bilinen parçalarıdır. Ancak Odysseus’un dönüşünü geciktiren yalnızca canavarlar ve tanrılar değildi. Kendi kararları, adamlarının hataları, açlık, korku, güvensizlik ve verilen uyarıların dinlenmemesi de yolculuğun uzamasına neden oldu.
Bu rehber, Homeros’a atfedilen Odysseia destanındaki olayları temel alır. Odysseus’un Truva’dan ayrılmasından İthaka’ya ulaşmasına kadar geçen olaylar kronolojik sırayla açıklanır.
Kısa Cevap: Odysseus’un Eve Dönüş Yolculuğu Kaç Yıl Sürdü?
Odysseus’un Truva’dan İthaka’ya dönüş yolculuğu yaklaşık on yıl sürdü.
Truva Savaşı da yaklaşık on yıl sürdüğü için Odysseus toplamda yaklaşık yirmi yıl boyunca evinden uzak kaldı.
Bu sürenin önemli bir bölümü denizde geçmedi. Odysseus:
- Kirke’nin adasında yaklaşık bir yıl kaldı.
- Kalypso’nun adasında yedi yıl tutuldu.
- Fırtınalar nedeniyle farklı bölgelerde beklemek zorunda kaldı.
- Adamlarının yanlış kararları yüzünden daha önce geçtiği yerlere geri döndü.
- Gemilerini ve mürettebatını aşamalı olarak kaybetti.
- Son bölümde İthaka’ya kendi gemisiyle değil, Phaiakların yardımıyla ulaşabildi.
Odysseus’un dönüşünün uzun sürmesinin tek nedeni Poseidon değildi. Poseidon’un öfkesi önemli bir etkendi; ancak yolculuk boyunca Odysseus’un kendi kararları, adamlarının davranışları ve diğer tanrıların verdiği cezalar da belirleyici oldu.
Odysseus’un Yolculuğu Hangi Sırayla Gerçekleşti?
Odysseia, olayları baştan sona düz bir zaman sırasıyla anlatmaz. Destan başladığında Odysseus uzun süredir Kalypso’nun adasındadır. Daha önce yaşadığı olayların önemli bir bölümünü daha sonra Phaiaklara kendisi anlatır.
Odysseus’un yaşadığı olayların kronolojik sırası genel olarak şöyledir:
- Truva’dan ayrılış
- Kikonlar ve İsmaros
- Lotus Yiyenler
- Kiklop Polyphemos
- Aiolos ve rüzgâr torbası
- Laistrygonlar
- Kirke’nin adası
- Ölüler diyarına yolculuk
- Kirke’nin adasına dönüş
- Sirenler
- Skylla ve Kharybdis
- Helios’un kutsal sığırları
- Zeus’un gemiyi parçalaması
- Odysseus’un tek başına hayatta kalması
- Kalypso’nun adası
- Phaiakların ülkesi
- İthaka’ya dönüş
Bu sıralama, Odysseus’un dönüş yolculuğunun yalnızca birkaç büyük olaydan oluşmadığını gösterir. Her durakta farklı bir tehlike, hata veya karar bulunur.
Truva’dan Ayrılış: Eve Dönüş Nasıl Başladı?
Odysseus, Truva Savaşı’nın sona ermesinden sonra adamları ve gemileriyle birlikte İthaka’ya doğru yola çıktı.
Amacı yeni bir maceraya atılmak değildi. Eşi Penelope’ye, oğlu Telemakhos’a ve yönettiği İthaka’ya dönmek istiyordu.
Ancak dönüş daha ilk duraktan itibaren planlandığı gibi ilerlemedi. Odysseus’un yanında savaştan sağ çıkan çok sayıda adam ve on iki gemi vardı. Yolculuğun sonunda ise gemilerinin tamamı yok olacak ve Odysseus tek başına kalacaktı.
Bu büyük kayıp tek bir olayda yaşanmadı. Adamlar ve gemiler, yolculuğun farklı aşamalarında yavaş yavaş kaybedildi.
Kikonlar ve İsmaros’ta Ne Oldu?
Odysseus’un Truva’dan ayrıldıktan sonraki ilk önemli durağı, Kikonların yaşadığı İsmaros oldu.
Odysseus ve adamları şehre saldırdı. Malları ele geçirdiler ve ganimetleri aralarında paylaştılar. Odysseus, saldırının ardından hızlı şekilde gemilere dönüp bölgeden ayrılmaları gerektiğini söyledi.
Adamları ise onu dinlemedi.
Kıyıda kalmaya, yemek yemeye ve ele geçirdikleri içkileri tüketmeye devam ettiler. Bu sırada kaçmayı başaran Kikonlar çevredeki güçlerden yardım istedi. Daha kalabalık bir kuvvetle geri dönerek Odysseus’un adamlarına saldırdılar.
Yaşanan çatışmada her gemiden altı adam öldü. Odysseus ve hayatta kalanlar güçlükle gemilerine ulaşarak bölgeden uzaklaştı.
Kikonlar Olayının Önemi Nedir?
Kikonlar olayı, yolculuk boyunca tekrar görülecek temel bir sorunu gösterir:
Odysseus’un adamları, zamanında verilen uyarıları her zaman dinlemez.
Odysseus’un bölgeden ayrılma kararı doğruydu. Adamları bu karara uysaydı büyük kayıp yaşanmayabilirdi.
Bu olay aynı zamanda Odysseus’un her felaketin tek sorumlusu olmadığını gösterir. Bazı sorunlar onun kararlarından kaynaklanırken bazıları mürettebatın davranışları nedeniyle oluşur.
Lotus Yiyenler Kimdir?
Odysseus ve adamları fırtınaya yakalandıktan sonra Lotus Yiyenlerin yaşadığı bölgeye ulaştı.
Odysseus, bölgeyi tanımaları için birkaç adamını karaya gönderdi. Lotus Yiyenler gelen kişilere saldırmadı. Onlara lotus bitkisinden yiyecek sundular.
Lotusu yiyen adamlar eve dönme isteklerini kaybetti. İthaka’yı, ailelerini ve yolculuklarının amacını düşünmek yerine orada kalıp lotus yemeye devam etmek istediler.
Odysseus, adamlarını zorla gemilere geri götürdü. Yeniden lotus yememeleri ve kaçmamaları için onları gemilere bağladı. Daha sonra bütün mürettebata hemen denize açılma emri verdi.
Lotus Yiyenler Neyi Temsil Eder?
Lotus Yiyenler doğrudan fiziksel saldırıyla tehdit oluşturmaz. Tehlikeleri, insanların eve dönme isteğini ortadan kaldırmalarıdır.
Odysseus’un yolculuğunda eve dönüş yalnızca gidilecek bir yer değildir. Kişinin kimliğini, ailesini ve geçmişini koruması anlamına da gelir.
Lotus, acıyı ve sorumluluğu unutturan bir kaçış sunar. Ancak bu kaçış kabul edilirse yolculuk sona erer ve İthaka’ya dönüş mümkün olmaz.
Bu nedenle Lotus Yiyenler bölümü, unutmanın ve amacını kaybetmenin oluşturduğu tehlikeyi gösterir
Kiklop Polyphemos ile Odysseus Arasında Ne Oldu?
Odysseus’un en önemli duraklarından biri Kiklopların yaşadığı bölgedir.
Odysseus, seçtiği on iki adamla birlikte Polyphemos’un mağarasına girdi. Polyphemos mağaraya döndüğünde girişi büyük bir taşla kapattı. Odysseus’un bazı adamlarını öldürdü ve hayatta kalanları içeride tuttu.
Odysseus, Polyphemos’u doğrudan öldüremeyeceğini fark etti. Çünkü mağaranın girişindeki taşı yalnızca Polyphemos hareket ettirebilirdi. Kiklop mağaranın içinde ölürse Odysseus ve adamları da dışarı çıkamayacaktı.
Odysseus bu nedenle Polyphemos’u şarapla sarhoş etti, kendisini “Hiç Kimse” olarak tanıttı ve adamlarıyla birlikte Kiklop’un tek gözünü kör etti. Sabah olduğunda hayatta kalanlar koçların altına saklanarak mağaradan kaçtı.
Ancak Odysseus güvenli şekilde uzaklaşırken gerçek adını açıkladı. Polyphemos böylece kendisini kör eden kişinin kim olduğunu öğrendi ve babası Poseidon’dan intikam istedi.
Bu olayın bütün ayrıntılarını, Odysseus’un “Hiç Kimse” planını ve Polyphemos’un Poseidon’a ettiği bedduayı Poseidon’un Odysseus’a neden öfkelendiğini ve Kiklop Polyphemos hikâyesini anlatan rehberde bulabilirsiniz.
Polyphemos Olayı Yolculuğu Nasıl Değiştirdi?
Polyphemos olayı, Odysseus’un dönüş yolculuğundaki en önemli kırılma noktalarından biridir.
Odysseus mağaradan çıkmayı başarmıştır. Ancak gerçek adını açıklaması nedeniyle Poseidon’un doğrudan hedefi haline gelir.
Bu olaydan sonra deniz yolculuğu daha da zorlaşır. Poseidon, Odysseus’un eve dönüşünü tamamen ortadan kaldıramaz; fakat dönüşü geciktirir, fırtınalar oluşturur ve ona yardım edenleri cezalandırır.
Polyphemos karşısında Odysseus’un iki farklı yönü görülür:
- Zekâsı sayesinde mağaradan kurtulur.
- Gururu nedeniyle yeni ve çok daha güçlü bir düşman kazanır.
Aiolos ve Rüzgâr Torbası Hikâyesi Nedir?
Odysseus daha sonra rüzgârların hâkimi Aiolos’un yaşadığı adaya ulaştı.
Aiolos, Odysseus’u ve adamlarını iyi karşıladı. Bir süre misafir ettikten sonra İthaka’ya ulaşmalarına yardım etmek istedi.
Zararlı rüzgârları büyük bir torbanın içine kapattı. Yalnızca Odysseus’un gemilerini İthaka’ya götürecek uygun rüzgârı serbest bıraktı. Torbayı Odysseus’a teslim etti ve açılmaması gerektiğini belirtti.
Yolculuk dokuz gün boyunca sorunsuz ilerledi. İthaka’nın ateşleri görünmeye başladığında Odysseus yorgunluktan uyuyakaldı.
Adamları, Odysseus’un torbanın içinde kendilerinden sakladığı altın ve değerli eşyalar bulunduğunu düşündü. Torbayı açtıklarında bütün rüzgârlar dışarı çıktı. Güçlü fırtına gemileri tekrar Aiolos’un adasına sürükledi.
Aiolos Neden İkinci Kez Yardım Etmedi?
Odysseus yeniden Aiolos’un karşısına çıktığında ikinci kez yardım istedi.
Aiolos bu kez yardım etmeyi reddetti. Odysseus’un tanrılar tarafından sevilmeyen veya cezalandırılan biri olduğunu düşündü. Aynı yolculuğu tekrar başlatmanın doğru olmayacağına karar verdi.
Böylece Odysseus ve adamları, İthaka’ya çok yaklaşmışken yeniden açık denize dönmek zorunda kaldı.
Rüzgâr Torbasını Neden Açtılar?
Adamlar Odysseus’a güvenmedi.
Torbanın içinde değerli ganimet bulunduğuna ve Odysseus’un bunu kendileriyle paylaşmadığına inandılar. Açgözlülük ve güvensizlik, eve dönüşün önündeki yeni engel oldu.
Bu olayda Poseidon doğrudan müdahale etmez. Dönüşün başarısız olmasının nedeni, mürettebatın yanlış kararıdır.
Aiolos olayı şu sonucu açık biçimde gösterir:
Tehlike her zaman dışarıdan gelmez. Bir grubun içindeki güvensizlik de bütün yolculuğu bozabilir.
Laistrygonlar Kimdir ve Odysseus’un Gemilerine Ne Oldu?
Odysseus’un filosunun en büyük kayıplarından biri Laistrygonların ülkesinde yaşandı.
Laistrygonlar, insanlara saldıran ve onları yiyen dev bir topluluktu. Bölgenin limanı yüksek kayalıklarla çevriliydi. Giriş bölümü dardı ve içerisi sakin görünüyordu.
Odysseus’un diğer gemileri limanın içine girdi. Odysseus ise kendi gemisini limanın dışında bıraktı ve kıyıya bağladı.
Karaya gönderilen adamlar Laistrygonların kralı Antiphates’in sarayına ulaştı. Kral, gelen adamlardan birini yakalayarak öldürdü. Diğerleri kaçıp gemilere dönmeye çalıştı.
Laistrygonlar yüksek kayalıklardan büyük taşlar fırlatarak limanın içindeki gemileri parçaladı. Denizcileri yakalayıp öldürdüler.
Odysseus’un gemisi limanın dışında olduğu için kaçabildi. Odysseus hemen gemisinin halatını kesti ve kürekçilere bütün güçleriyle uzaklaşmalarını emretti.
Laistrygonlar Kaç Gemiyi Yok Etti?
Odysseus Truva’dan on iki gemiyle ayrılmıştı.
Laistrygon saldırısından sonra yalnızca Odysseus’un kendi gemisi kaldı. Limanın içine giren diğer on bir gemi yok edildi.
Bu olaydan sonra Odysseus yolculuğuna tek gemiyle devam etti.
Odysseus’un Gemisi Neden Kurtuldu?
Odysseus, gemisini korunaklı görünen limanın içine sokmamıştı. Dışarıda bırakmıştı.
Bu kararın nedenini destan ayrıntılı şekilde açıklamaz. Ancak sonuç açıktır: Odysseus’un tedbirli davranması, kendi gemisinin yok edilmesini önledi.
Laistrygonlar bölümü, Odysseus’un her zaman hatalı kararlar vermediğini de gösterir. Bazı durumlarda daha dikkatli davranması, hayatta kalmasını sağlar.
Kirke Kimdir ve Odysseus’un Adamlarına Ne Yaptı?
Odysseus ve hayatta kalan adamları, Laistrygonlardan kaçtıktan sonra Aiaia Adası’na ulaştı.
Bu adada büyü gücüne sahip Kirke yaşıyordu.
Odysseus, adayı araştırmaları için adamlarının bir bölümünü Eurylochos’un yönetiminde gönderdi. Adamlar Kirke’nin evine ulaştığında içeriden gelen güzel sesi duydular.
Kirke onları içeri davet etti. Yiyecek ve içecek sundu. Ancak hazırladığı karışıma büyülü maddeler ekledi. Adamlar yemeği yedikten sonra Kirke onları bir değnekle domuza dönüştürdü.
Eurylochos içeri girmediği için kurtuldu. Hemen Odysseus’a dönerek yaşananları anlattı.
Odysseus Kirke’nin Büyüsünden Nasıl Kurtuldu?
Odysseus adamlarını kurtarmak için tek başına Kirke’nin evine gitmeye karar verdi.
Yolda tanrı Hermes ile karşılaştı. Hermes ona Kirke’nin büyüsüne karşı koruyucu olan moly adlı bitkiyi verdi. Ayrıca Kirke’nin nasıl davranacağını ve Odysseus’un ne yapması gerektiğini anlattı.
Odysseus, Kirke’nin hazırladığı içeceği tükettiğinde büyü etkili olmadı. Kirke değneğini kullandığında Odysseus domuza dönüşmedi.
Odysseus kılıcını çekerek Kirke’nin üzerine yürüdü. Kirke geri çekildi ve ona zarar vermeyeceğine dair söz verdi.
Odysseus, adamları eski hallerine dönmeden Kirke’nin tekliflerini kabul etmeyeceğini söyledi. Bunun üzerine Kirke adamları yeniden insana çevirdi.
Kirke Neden Odysseus’a Yardım Etmeye Başladı?
Kirke hikâyenin başlangıcında açık bir tehdittir. Odysseus’un adamlarını hayvana dönüştürür.
Ancak Odysseus’un büyüsüne karşı koymasından sonra davranışı değişir. Adamları eski hallerine döndürür, onları evinde ağırlar ve ihtiyaçlarını karşılar.
Odysseus ile adamları Kirke’nin yanında yaklaşık bir yıl kalır. Bu sürenin sonunda adamlar Odysseus’a eve dönüş amaçlarını hatırlatır.
Odysseus ayrılmak istediğinde Kirke onu engellemez. Bunun yerine yolculuğun devamı için gerekli bilgileri verir.
Kirke bu nedenle hikâyede iki farklı role sahiptir:
- İlk karşılaşmada tehlike oluşturur.
- Daha sonra yol gösteren ve yardım eden bir karaktere dönüşür.
Kirke ile Odysseus Arasında Ne Oldu?
Kirke ile Odysseus arasında yalnızca düşmanlık bulunmaz.
Odysseus, Kirke’nin büyüsüne karşı koyduktan sonra onunla bir süre birlikte yaşar. Kirke daha sonra Odysseus’un dönüş yolculuğuna yardımcı olur.
Ancak Odysseus’un temel amacı değişmez. İthaka’ya, Penelope’ye ve kendi ülkesine dönmek ister.
Kirke’nin yanındaki yaşam güvenli ve rahattır. Buna rağmen bu durum kalıcı hale gelmez. Odysseus’un adamları yolculuk amaçlarını hatırlattığında dönüş hazırlıkları yeniden başlar.
Odysseus Neden Ölüler Diyarına Gitti?
Odysseus, Kirke’den İthaka’ya nasıl dönebileceğini anlatmasını istedi.
Kirke ona doğrudan bir rota vermek yerine önce ölüler diyarına gitmesi gerektiğini söyledi. Odysseus burada kâhin Teiresias’ın ruhuyla konuşmalı ve yolculuğun devamında ne yapacağını öğrenmeliydi.
Odysseus bu emri duyduğunda büyük bir üzüntü yaşadı. Çünkü yaşayan bir insanın ölülerin bulunduğu yere gitmesi kolay değildi.
Kirke gerekli yönlendirmeleri yaptı. Odysseus ile adamları gemiye binerek Okeanos’un sınırlarına ve Kimmerlerin yaşadığı karanlık bölgeye doğru yola çıktı.
Odysseus burada bir çukur açtı, kurbanlar sundu ve ölülerin ruhlarını çağırmak için gereken töreni gerçekleştirdi.
Bu olay çoğu zaman “Odysseus’un Hades’e inişi” olarak anlatılır. Daha doğru açıklama, Odysseus’un ölüler diyarının sınırına giderek ruhlarla iletişim kurmasıdır.
Elpenor Kimdir?
Elpenor, Odysseus’un adamlarından biridir.
Odysseus ile diğerleri Kirke’nin adasından ayrılmaya hazırlanırken Elpenor yüksek bir yerde uyuyordu. Uyandığında merdiveni kullanmayı unuttu, çatıdan düştü ve öldü.
Ayrılık hazırlığındaki karışıklık nedeniyle bedeni gömülmeden kaldı.
Odysseus ölüler diyarına ulaştığında karşılaştığı ilk ruhlardan biri Elpenor oldu. Elpenor, bedeninin Kirke’nin adasına dönüldüğünde gömülmesini istedi.
Odysseus daha sonra adaya geri döndüğünde bu isteği yerine getirdi.
Teiresias Odysseus’a Ne Söyledi?
Teiresias, Odysseus’un eve dönüş yolculuğu hakkında en önemli uyarıları verdi.
Poseidon’un Polyphemos nedeniyle Odysseus’a öfkeli olduğunu söyledi. Buna rağmen Odysseus’un dikkatli davranması halinde İthaka’ya dönebileceğini belirtti.
En önemli uyarısı, Helios’un kutsal sığırlarıyla ilgiliydi.
Odysseus ve adamları Thrinakia Adası’na ulaştığında sığırlara zarar vermemeliydi. Eğer sığırlara dokunmazlarsa büyük zorluklarla da olsa eve dönebilirlerdi.
Sığırlar öldürülürse:
- Gemi yok olacaktı.
- Odysseus adamlarının tamamını kaybedecekti.
- Kendisi çok geç dönecekti.
- Evinde yeni sorunlarla karşılaşacaktı.
Bu uyarı yolculuğun sonraki bölümünde tam olarak gerçekleşir.
Odysseus Annesiyle Konuştu mu?
Odysseus ölüler diyarında annesi Antikleia’nın ruhuyla karşılaştı.
Odysseus Truva’ya giderken annesi hayattaydı. Bu nedenle onu ölüler arasında görmek Odysseus için büyük bir sarsıntı oldu.
Antikleia, oğluna İthaka’daki durumu anlattı. Penelope’nin onu beklediğini, Telemakhos’un büyüdüğünü ve babası Laertes’in büyük bir üzüntü içinde yaşadığını söyledi.
Kendi ölümünün doğrudan bir hastalık veya saldırıdan kaynaklanmadığını, oğluna duyduğu özlem ve üzüntünün onu tükettiğini anlattı.
Odysseus annesine sarılmak istedi. Ancak ruh olduğu için onu tutamadı.
Bu bölüm, yolculuğun yalnızca macera ve tehlikelerden oluşmadığını gösterir. Odysseus evinden uzakta kaldığı her yıl, ailesinin hayatında geri getirilemeyecek kayıplara neden olur.
Kirke’nin Adasına Neden Geri Döndüler?
Odysseus, Teiresias ile konuştuktan sonra doğrudan İthaka’ya gitmedi.
Kirke’nin adasına geri döndü. Bunun iki önemli nedeni vardı:
- Elpenor’un bedenini gömmek.
- Yolculuğun sonraki tehlikeleri hakkında Kirke’den ayrıntılı bilgi almak.
Odysseus ile adamları Elpenor için gerekli cenaze törenini yaptı.
Kirke daha sonra Sirenler, Skylla, Kharybdis ve Helios’un kutsal sığırları hakkında Odysseus’u uyardı. Bu uyarılar, önlerinde bulunan tehlikelerin nasıl aşılabileceğini açıklıyordu.
Ancak uyarıların verilmesi, bütün tehlikelerin önlenebileceği anlamına gelmiyordu. Bazı kayıplar kaçınılmazdı. Bazıları ise verilen talimatlara uyulmaması nedeniyle yaşandı.
Sirenler Kimdir?
Sirenler, denizcileri etkileyen güçlü ve çekici sesleriyle bilinen mitolojik varlıklardır.
Şarkılarını duyan kişiler yolculuklarını unutup onlara yönelir. Sirenlerin bulunduğu yere yaklaşan denizciler evlerine dönemez.
Kirke, Odysseus’a Sirenlerin yanından geçerken ne yapması gerektiğini anlattı.
Odysseus’un iki seçeneği vardı:
- Sirenlerin şarkısını hiç dinlemeden geçmek.
- Şarkıyı dinlemek istiyorsa kendisini geminin direğine bağlatmak.
Odysseus ikinci seçeneği tercih etti.
Odysseus Sirenlerin Sesinden Nasıl Kurtuldu?
Odysseus balmumunu yumuşatarak adamlarının kulaklarını kapattı.
Böylece mürettebat Sirenlerin şarkısını duyamayacaktı.
Odysseus ise şarkıyı dinlemek istedi. Adamlarına kendisini geminin direğine sıkıca bağlamalarını söyledi. Ne kadar yalvarırsa yalvarsın, bağlarını çözmemelerini emretti.
Gemi Sirenlere yaklaştığında Odysseus şarkıyı duydu. Bağlarının çözülmesi için işaretler yaptı ve adamlarına seslendi.
Mürettebat onu dinlemedi. Kulakları kapalı olduğu için Sirenleri duymuyorlardı. Odysseus’un bağlarını daha da sıkılaştırdılar.
Gemi tehlikeli bölgeden uzaklaştıktan sonra balmumlarını çıkardılar ve Odysseus’u serbest bıraktılar.
Sirenler Neden Odysseus’u Etkiledi?
Sirenler yalnızca güzel bir şarkı söylemez.
Odysseus’a bilgi ve ün vaat ederler. Truva’da yaşananları ve dünyadaki olayları bildiklerini söylerler.
Odysseus için bu teklif özellikle etkileyicidir. Çünkü Odysseus yalnızca meraklı değildir. Kendisinin ve Truva Savaşı’nın nasıl hatırlandığını da önemser.
Sirenlerin tehlikesi, insanın en güçlü isteğini kullanmalarıdır. Odysseus için bu istek bilgi, ün ve geçmişte yaşananların anlamını öğrenmektir.
Sirenler Deniz Kızı mı?
Sirenler günümüzde sık sık balık kuyruklu deniz kızları şeklinde gösterilir. Ancak Homeros, Odysseia’da Sirenlerin fiziksel görünüşünü ayrıntılı olarak açıklamaz.
Destanda öne çıkan özellikleri sesleri ve şarkılarıdır.
Antik Yunan sanatında Sirenler çoğunlukla kadın başlı ve kuş gövdeli varlıklar şeklinde gösterilmiştir. Balık kuyruklu deniz kızı görünümü daha sonraki dönemlerde Sirenlerle başka deniz varlıklarının birbirine benzetilmesi sonucunda yaygınlaşmıştır.
Bu nedenle Siren ile deniz kızı aynı kavram değildir.
Sirenleri tanımlayan temel özellik, balık kuyruğu değil, insanları geri dönemeyecekleri bir noktaya çeken sesleridir.
Skylla ve Kharybdis Nedir?
Sirenleri geçtikten sonra Odysseus’un karşısına iki büyük deniz tehlikesi çıktı:
- Skylla
- Kharybdis
Bu iki tehlike aynı geçidin farklı taraflarında bulunuyordu. Birinden uzaklaşmak, diğerine yaklaşmak anlamına geliyordu.
Kirke, Odysseus’a Kharybdis yerine Skylla’ya daha yakın geçmesini söyledi. Çünkü Kharybdis bütün gemiyi yok edebilirdi. Skylla ise gemiden altı adam alacaktı.
Bu seçim iyi ile kötü arasında değildi. İki kötü seçenek arasında daha az yıkıcı olanı seçmek gerekiyordu.
Skylla Kimdir?
Skylla, yüksek bir kayalıkta yaşayan çok başlı bir yaratıktır.
Uzun boyunları ve korkutucu ağızları vardır. Gemiler geçerken her başıyla bir denizciyi yakalayabilir.
Odysseus geçide yaklaştığında Kirke’nin tavsiyesine rağmen silahlarını kuşandı. Skylla ile savaşabileceğini düşündü.
Ancak Skylla aniden saldırdı ve gemiden altı adamı aldı. Odysseus onlara yardım edemedi.
Odysseus daha sonra bu anı yolculuğunda gördüğü en acı olaylardan biri olarak anlatır. Çünkü adamları onu görerek ve yardım isteyerek yukarı çekilir.
Kharybdis Nedir?
Kharybdis, denizi büyük bir güçle içine çeken ve yeniden dışarı atan ölümcül bir deniz tehlikesidir.
Büyük bir girdap gibi çalışır. Yaklaşan bir gemiyi içindeki bütün insanlarla birlikte yok edebilir.
Kirke, Kharybdis’in bütün gemiyi yutabileceğini söylediği için Odysseus’un Skylla tarafına yaklaşmasını önerdi.
Kharybdis’in oluşturduğu tehlike yalnızca bir kişiyi veya birkaç denizciyi hedeflemez. Bütün gemiyi ortadan kaldırabilecek güçtedir.
Odysseus Neden Skylla’nın Tarafını Seçti?
Odysseus’un gerçek anlamda özgür bir seçimi yoktu.
Skylla tarafına yaklaşırsa altı adamını kaybetme riski vardı. Kharybdis tarafına yaklaşırsa geminin ve mürettebatın tamamı yok olabilirdi.
Kirke daha küçük kaybı seçmesini söyledi.
Odysseus, adamlarına Skylla’nın varlığını önceden açıklamadı. Bütün mürettebatın korkuya kapılarak kürek çekmeyi bırakabileceğini düşündü.
Gemiyi Kharybdis’ten uzak tutmaya çalıştı. Ancak Skylla altı adamı yakaladı.
“Skylla ile Kharybdis Arasında Kalmak” Ne Demektir?
“Skylla ile Kharybdis arasında kalmak” ifadesi, iki kötü seçenek arasında seçim yapmak zorunda kalmak anlamına gelir.
Hangi seçeneğin tercih edildiğine bakılmaksızın bir zarar yaşanacaktır. Amaç bütün zararı ortadan kaldırmak değil, daha büyük felaketi önlemektir.
Odysseus’un tercihi de bu düşünceye dayanır:
- Skylla altı kişiyi alabilir.
- Kharybdis bütün gemiyi yok edebilir.
Bu nedenle Odysseus daha sınırlı kaybı göze alır.
Poseidon Yolculuk Boyunca Odysseus’u Nasıl Etkiledi?
Poseidon, Polyphemos’un kör edilmesinden sonra Odysseus’un eve dönüşünü zorlaştırdı.
Ancak yolculukta yaşanan her felaketi Poseidon’a bağlamak doğru değildir.
Kikonlar bölgesindeki kayıplar mürettebatın geç ayrılmasından kaynaklanır. Rüzgâr torbasını Odysseus’un adamları açar. Laistrygonlar kendi saldırılarını gerçekleştirir. Skylla altı kişiyi alır. Helios’un sığırları nedeniyle son gemiyi parçalayan ise Zeus’tur.
Poseidon’un en açık etkisi, deniz yolculuğunu zorlaştırması ve Odysseus’un güvenli şekilde eve ulaşmasını geciktirmesidir.
Deniz, fırtına ve Poseidon figürünü daha karanlık bir tasarım diliyle bir araya getiren Kayıp Poseidon oversize siyah tişört, Yunan mitolojisinin deniz tanrısını merkeze alan seçeneklerden biridir.
Helios’un Kutsal Sığırları Neden Önemliydi?
Odysseus ve adamları daha sonra güneş tanrısı Helios’un kutsal sığırlarının bulunduğu Thrinakia Adası’na ulaştı.
Odysseus bu adaya yaklaşmak istemiyordu. Hem Teiresias hem de Kirke, sığırlara zarar verilmesi halinde büyük bir felaket yaşanacağını söylemişti.
Adamları ise yorgundu. Karaya çıkmadan yolculuğa devam etmek istemediler.
Odysseus, sığırlara kesinlikle dokunmayacaklarına dair adamlardan söz aldı. Daha sonra adaya çıktılar.
Başlangıçta gemideki erzakları kullandılar. Ancak ters rüzgârlar nedeniyle uzun süre adadan ayrılamadılar. Yiyecekler azaldı. Adamlar balık ve kuş avlamaya başladı.
Açlık giderek ağırlaştı.
Odysseus’un Adamları Sığırları Neden Öldürdü?
Odysseus bir gün dua etmek ve tanrılardan yardım istemek için diğerlerinden uzaklaştı. Tanrılar onun uykuya dalmasına neden oldu.
Odysseus uyurken Eurylochos, mürettebata Helios’un sığırlarını kesmeyi önerdi.
Açlıktan ölmek yerine sığırları yiyip daha sonra Helios için bir tapınak yapabileceklerini söyledi. Adamlar bu öneriyi kabul etti.
En iyi sığırları seçerek kestiler ve etlerini pişirdiler.
Bu karar bilinçsizce verilmedi. Adamlar daha önce açık biçimde uyarılmıştı. Sığırlara dokunmanın sonuçlarını biliyorlardı.
Ancak açlık ve çaresizlik, verilen sözü bozmalarına neden oldu.
Helios Nasıl Karşılık Verdi?
Helios, kutsal sığırlarının öldürüldüğünü öğrendiğinde Zeus’tan ceza istedi.
Adamlar cezalandırılmazsa güneş ışığını ölüler diyarına götüreceğini söyledi.
Zeus, Helios’un isteğini kabul etti. Odysseus’un gemisi yeniden denize açıldığında büyük bir fırtına başladı. Zeus gemiye yıldırım gönderdi.
Gemi parçalandı ve Odysseus’un bütün adamları öldü.
Bu olayda önemli bir ayrım vardır:
Odysseus’un son gemisini Poseidon değil, Zeus parçaladı.
Ceza, Polyphemos olayından değil, Helios’un kutsal sığırlarının öldürülmesinden kaynaklandı.
Gökyüzü, şimşek ve Zeus figürünü merkeze alan Kral Zeus oversize siyah tişört, bu tanrının mitolojideki güç simgelerini kullanan tasarımlardan biridir.
Odysseus Neden Cezalandırılmadı?
Odysseus sığırların öldürülmesine katılmadı.
Adamlarından uzak bir yerde uyuyordu. Uyandığında yaşananları gördü ve bunun sonucunda büyük bir felaket yaşayacaklarını anladı.
Bununla birlikte Odysseus tamamen sorumluluktan uzak değildir. Adamlarını adaya çıkarmamayı deneyebilirdi; ancak mürettebatın baskısını kabul etti.
Odysseus sığırları kesmediği için doğrudan aynı cezaya uğramadı. Zeus’un yıldırımı gemiyi parçaladığında hayatta kalan tek kişi oldu.
Zeus Gemiyi Parçaladıktan Sonra Odysseus Nasıl Kurtuldu?
Gemi Zeus’un yıldırımıyla parçalandıktan sonra Odysseus denizin ortasında tek başına kaldı.
Geminin direğini ve omurgasını birbirine bağlayarak geçici bir sal oluşturdu. Rüzgâr ve dalgalar onu tekrar Skylla ile Kharybdis’in bulunduğu bölgeye sürükledi.
Kharybdis suyu içine çektiğinde Odysseus yakındaki bir incir ağacının dallarına tutundu. Altındaki geçici sal girdabın içine çekildi.
Odysseus uzun süre dallarda bekledi. Kharybdis suyu ve parçaları yeniden dışarı attığında salına tekrar ulaştı.
Ellerini kullanarak kürek çekti ve bölgeden uzaklaştı.
Bu aşamada:
- Gemisi yoktu.
- Adamlarının tamamı ölmüştü.
- Yiyeceği ve düzenli bir yönü yoktu.
- Kendi gücüyle açık denizde kalmıştı.
Dalgalar onu sonunda Kalypso’nun yaşadığı Ogygia Adası’na taşıdı.
Kalypso Kimdir?
Kalypso, Ogygia Adası’nda yaşayan bir tanrıçadır.
Odysseus gemisini ve bütün adamlarını kaybettikten sonra adaya ulaştı. Kalypso onu kurtardı ve yanında tuttu.
Odysseus, Kalypso’nun adasında yedi yıl kaldı.
Kalypso, Odysseus’un yanında kalmasını ve kendisiyle birlikte yaşamasını istedi. Ona ölümsüzlük ve yaşlanmama imkânı sunabileceğini belirtti.
Odysseus ise İthaka’ya dönmek istiyordu.
Kalypso Odysseus’u Neden Bırakmadı?
Kalypso, Odysseus’u seviyor ve yanında kalmasını istiyordu.
Ogygia güvenli, güzel ve dış dünyadaki tehlikelerden uzak bir adaydı. Odysseus burada yiyecek, barınak ve korunma buldu.
Ancak Odysseus kendisini özgür hissetmiyordu. Günlerini kıyıda oturarak, denize bakarak ve evini özleyerek geçiriyordu.
Kalypso’nun sunduğu ölümsüzlük bile Odysseus’un kararını değiştirmedi. Odysseus ölümlü bir hayatı, Penelope’yi ve İthaka’yı tercih etti.
Odysseus Kalypso’yu Seviyor muydu?
Bu soruya tek kelimelik bir cevap vermek doğru olmaz.
Odysseus Kalypso’nun yanında yaşadı. Ancak Odysseia’nın ilgili bölümlerinde onun eve dönmeyi istediği ve adada kalmaktan mutlu olmadığı açıkça anlatılır.
Kalypso’yu Penelope’ye tercih etmez.
Odysseus için İthaka yalnızca bir toprak parçası değildir. Kimliği, ailesi, geçmişi ve sorumluluğudur.
Kalypso’nun sunduğu rahatlık ve ölümsüzlük, bu bağlılığın yerini alamaz.
Kalypso Odysseus’u Nasıl Serbest Bıraktı?
Tanrılar Odysseus’un eve dönmesine karar verdi.
Athena, Odysseus’un durumunu Zeus’a hatırlattı. Zeus da Hermes’i Kalypso’ya gönderdi.
Hermes, Odysseus’un artık serbest bırakılması gerektiğini söyledi. Kalypso bu karardan memnun olmadı; ancak tanrıların emrine karşı çıkamayacağını kabul etti.
Odysseus’a sal yapabilmesi için araç ve malzeme sağladı. Yiyecek, içecek ve giysi verdi. Yolculuğu için uygun rüzgâr gönderdi.
Odysseus böylece yedi yıl kaldığı Ogygia’dan ayrıldı.
Kirke ile Kalypso Aynı Kişi mi?
Hayır. Kirke ile Kalypso farklı karakterlerdir.
İki karakterin karıştırılmasının temel nedeni, Odysseus’un her ikisinin adasında da uzun süre kalmasıdır. Ancak hikâyedeki görevleri ve Odysseus’la ilişkileri aynı değildir.
Kirke ile Kalypso Arasındaki Farklar Nelerdir?
Kirke:
- Aiaia Adası’nda yaşar.
- Büyü gücüne sahiptir.
- Odysseus’un adamlarını domuza dönüştürür.
- Hermes’in yardımıyla Odysseus tarafından etkisiz hale getirilir.
- Adamları yeniden insana çevirir.
- Odysseus ve adamlarını yaklaşık bir yıl ağırlar.
- Ölüler diyarına nasıl gidileceğini anlatır.
- Sirenler, Skylla ve Kharybdis hakkında uyarı verir.
- Odysseus’un ayrılmasına engel olmaz.
Kalypso:
- Ogygia Adası’nda yaşar.
- Odysseus’u gemi kazasından sonra kurtarır.
- Onu yedi yıl yanında tutar.
- Odysseus’un kendisiyle kalmasını ister.
- Ölümsüzlük teklif eder.
- Odysseus’un İthaka’ya dönme isteğini değiştiremez.
- Tanrıların emri üzerine onu serbest bırakır.
- Sal yapmasına ve yolculuğa hazırlanmasına yardım eder.
En açık fark şudur:
Kirke başlangıçta bir tehdittir, daha sonra Odysseus’a yol gösterir. Kalypso ise Odysseus’u korur fakat eve dönüşünü uzun süre geciktirir.
Poseidon Odysseus’un Salını Neden Parçaladı?
Odysseus, Kalypso’nun adasından ayrıldıktan sonra günler boyunca salıyla yol aldı.
Phaiakların ülkesine yaklaşırken Poseidon onu fark etti. Odysseus’un hâlâ eve dönmeye çalıştığını görünce öfkelendi.
Poseidon denizi karıştırdı, bulutları topladı ve farklı yönlerden güçlü rüzgârlar gönderdi. Dalgalar Odysseus’un salını parçaladı.
Odysseus yeniden açık denizde tek başına kaldı.
Deniz tanrıçası Leukothea ona yardım etti. Odysseus’a koruyucu bir örtü verdi ve salını bırakıp yüzmesini söyledi.
Odysseus başlangıçta salını bırakmak istemedi. Ancak dalgalar salı tamamen parçaladığında Leukothea’nın tavsiyesini uyguladı.
Athena da rüzgârların büyük bölümünü durdurarak ona yardım etti.
Odysseus uzun süre yüzdükten sonra Phaiakların yaşadığı bölgenin kıyısına ulaştı.
Phaiaklar Odysseus’a Nasıl Yardım Etti?
Odysseus kıyıya ulaştığında yorgun, yaralı ve çıplaktı.
Kendisini yaprakların arasında sakladı ve uyudu.
Ertesi gün Phaiak kralının kızı Nausikaa, hizmetçileriyle birlikte kıyıya geldi. Odysseus onların sesleriyle uyandı.
Nausikaa, Odysseus’tan korksa da ona yardım etti. Giysi ve yiyecek verdi. Şehre ve saraya nasıl gideceğini anlattı.
Odysseus daha sonra Kral Alkinoos ile Kraliçe Arete’nin karşısına çıktı. Kimliğini başlangıçta hemen açıklamadı.
Phaiaklar onu misafir etti, yarışmalar düzenledi ve dönüşü için yardım sözü verdi.
Odysseus Geçmişini Phaiaklara Neden Anlattı?
Bir ozan, Truva Savaşı ve Odysseus’un yaşadığı olaylar hakkında şarkı söylediğinde Odysseus duygulandı.
Kral Alkinoos onun tepkisini fark etti ve gerçek kimliğini sordu.
Odysseus bunun üzerine kendisini tanıttı. Kikonlardan Kalypso’nun adasına kadar yaşadığı olayları anlattı.
Odysseia’daki uzun yolculuk hikâyesinin önemli bir bölümü, Odysseus’un Phaiaklara yaptığı bu anlatımdan öğrenilir.
Phaiaklar Odysseus’u İthaka’ya Nasıl Götürdü?
Phaiaklar denizcilikte çok yetenekliydi. Odysseus için hızlı bir gemi hazırladılar ve ona değerli hediyeler verdiler.
Odysseus gemide uykuya daldı.
Phaiak denizciler onu uyurken İthaka kıyısına bıraktı. Yanına verilen hediyeleri de güvenli bir yere yerleştirdiler.
Odysseus böylece uzun yıllar sonra vatanına ulaştı.
Kendi gemisi ve adamları yoktu. Polyphemos’un bedduasında istendiği gibi başkasına ait bir gemiyle, yalnız ve büyük kayıplar yaşamış halde dönmüştü.
Poseidon Phaiakları Neden Cezalandırdı?
Poseidon, Phaiakların Odysseus’u güvenli şekilde İthaka’ya götürmesine öfkelendi.
Phaiak gemisi dönüş yolundayken Poseidon gemiyi taşa çevirdi.
Bu ceza, Poseidon’un yalnızca Odysseus’u değil, ona yardım edenleri de hedef alabildiğini gösterir.
Odysseus artık İthaka’ya ulaşmıştı. Ancak eve dönmüş olması bütün sorunların sona erdiği anlamına gelmiyordu.
Odysseus İthaka’ya Ulaştığında Ne Oldu?
Odysseus uyandığında bulunduğu yerin İthaka olduğunu hemen anlayamadı.
Athena çevreyi sisle kapatmıştı. Odysseus böylece gelişini gizli tutabilecek ve evindeki durumu öğrenebilecekti.
Athena daha sonra kendisini gösterdi. Odysseus’a İthaka’da yaşananları anlattı.
Odysseus’un yokluğunda çok sayıda talip sarayına yerleşmişti. Penelope ile evlenmek istiyor, Odysseus’un mallarını tüketiyor ve ev düzenini bozuyorlardı.
Odysseus’un doğrudan saraya girip kimliğini açıklaması tehlikeli olurdu. Bu nedenle Athena onun görünüşünü değiştirdi ve yaşlı bir dilenci gibi görünmesini sağladı.
Odysseus önce çevresindeki sadık kişileri tanıyacak, ardından oğlu Telemakhos ile bir plan kuracaktı.
Odysseus’un eve dönüşü bu nedenle iki aşamalıdır:
- İthaka topraklarına ulaşması.
- Kendi evini ve krallığını yeniden kontrol altına alması.
İkinci aşama, deniz yolculuğundan farklı bir mücadeledir.
Odysseus’un Yolculuğunu Kimler Zorlaştırdı?
Odysseus’un yolculuğunun on yıl sürmesini tek bir karakter veya olayla açıklamak doğru değildir.
Dönüşü zorlaştıran başlıca etkenler şunlardır:
Poseidon’un Öfkesi
Poseidon, oğlu Polyphemos’un kör edilmesi nedeniyle Odysseus’a öfkelendi.
Denizde fırtınalar çıkardı ve özellikle Kalypso’nun adasından ayrıldıktan sonra Odysseus’un salını parçaladı.
Ancak bütün olayların doğrudan sorumlusu değildi.
Odysseus’un Kendi Kararları
Odysseus bazı durumlarda kendi sorunlarını büyüttü.
Polyphemos’un mağarasında adamlarının hemen ayrılma önerisini kabul etmedi. Mağaradan kaçtıktan sonra gerçek adını açıkladı.
Bazı duraklarda merakı ve ün kazanma isteği, dönüş hedefinin önüne geçti.
Mürettebatın Hataları (H3)
Odysseus’un adamları birçok kez verilen talimatlara uymadı.
- Kikonlar bölgesinden zamanında ayrılmadılar.
- Aiolos’un verdiği rüzgâr torbasını açtılar.
- Helios’un kutsal sığırlarını öldürdüler.
Bu kararların her biri ciddi kayıplara neden oldu.
Açlık ve Yorgunluk
Adamların bazı yanlış kararları yalnızca açgözlülükten kaynaklanmadı.
Uzun süre denizde kalmaları, yiyeceklerinin bitmesi ve ölüm korkusu düşünme biçimlerini etkiledi. Helios’un sığırlarının öldürülmesinde açlık büyük rol oynadı.
Bu durum yaptıkları davranışı doğru hale getirmez. Ancak neden uyarıya karşı geldiklerini anlamaya yardımcı olur.
Tanrıların Kararları
Yolculukta Poseidon dışında farklı tanrılar da etkili oldu.
- Athena, Odysseus’a yardım etti.
- Hermes, Kirke’nin büyüsüne karşı koruma sağladı.
- Zeus, Helios’un sığırları nedeniyle gemiyi parçaladı.
- Helios, kutsal hayvanlarının intikamını istedi.
- Kalypso, tanrıların emri üzerine Odysseus’u serbest bıraktı.
Odysseus’un yolculuğu, tanrılar arasındaki karar ve anlaşmazlıklardan da etkilendi.
Odysseus’un Adamları Nasıl Öldü?
Odysseus’un adamlarının tamamı aynı olayda ölmedi.
Kayıplar yolculuk boyunca aşamalı olarak yaşandı.
Kikonlarla Yapılan Savaş
Odysseus’un adamları İsmaros’tan zamanında ayrılmadı. Kikonların karşı saldırısında her gemiden altı kişi öldü.
Polyphemos’un Mağarası
Polyphemos, Odysseus’un yanında mağaraya giren adamlardan altısını öldürdü ve yedi
Laistrygon Saldırısı
Laistrygonlar on bir gemiyi yok etti. Bu gemilerdeki insanların büyük bölümü öldü.
Yalnızca Odysseus’un limanın dışında bulunan gemisi kaçabildi.
Skylla’nın Saldırısı
Skylla gemiden altı adamı yakaladı.
Odysseus onları kurtaramadı.
Helios’un Sığırlarından Sonraki Ceza
Hayatta kalan son mürettebat Helios’un kutsal sığırlarını öldürdü.
Zeus gemiyi yıldırımla parçaladı. Odysseus dışındaki herkes öldü.
Bu sıralama, Odysseus’un bütün adamlarının Poseidon tarafından öldürülmediğini açıkça gösterir.
Odysseus’un Yolculuğunun Ana Anlamı Nedir?
Odysseus’un yolculuğu yalnızca farklı canavarlarla mücadele ettiği uzun bir macera değildir.
Yolculuk boyunca aynı temel sorular tekrar tekrar ortaya çıkar:
- İnsan evine dönme amacını koruyabilecek mi?
- Bilgi ve merak ne zaman tehlikeli hale gelir?
- Lider doğru karar verse bile grup onu dinlemezse ne olur?
- Zekâ, gururla birlikte kullanıldığında nasıl zarar verebilir?
- Rahat ve güvenli bir hayat, insanın ait olduğu yerin yerini tutabilir mi?
- Açlık ve korku, verilen sözleri bozmayı haklı çıkarır mı?
- Her tehlike güç kullanılarak çözülebilir mi?
Eve Dönüş ve Kimlik
Odysseus için İthaka’ya dönüş, yalnızca coğrafi bir hedef değildir.
İthaka:
- Ailesidir.
- Krallığıdır.
- Geçmişidir.
- Sorumluluklarıdır.
- Kimliğidir.
Lotus Yiyenler ona eve dönüşü unutturabilecek bir rahatlık sunar. Kirke güvenli bir yaşam verir. Kalypso ölümsüzlük teklif eder.
Odysseus bunların hiçbirini kalıcı olarak kabul etmez.
Çünkü Odysseus için kim olduğunu korumanın yolu, İthaka’ya dönmekten geçer.
Zekâ ve Kendini Kontrol Etme
Odysseus birçok tehlikeden zekâsı sayesinde kurtulur.
- Polyphemos’u kandırır.
- Sirenlerin sesini güvenli biçimde dinlemek için plan kurar.
- Laistrygon limanında gemisini dışarıda bırakarak kurtarır.
- Kharybdis’in yakınında hayatta kalmayı başarır.
Ancak zekâ her zaman yeterli değildir.
Polyphemos’a gerçek adını açıklaması, kendisini kontrol edemediğinde zekâsının sağladığı avantajı kaybedebildiğini gösterir.
Liderlik ve Sorumluluk
Odysseus liderdir; ancak adamlarını her zaman kontrol edemez.
Mürettebat:
- Ganimet için Kikonlar bölgesinde kalır.
- Rüzgâr torbasını açar.
- Helios’un sığırlarını öldürür.
Buna rağmen lider olarak Odysseus’un da sorumluluğu vardır. Adamlarının davranışlarını önceden hesaplamak ve riskli durumlardan uzak tutmak zorundadır.
Odysseia, liderliği yalnızca emir verme gücü olarak göstermez. Bir grubun hatalarının sonuçlarını taşıma sorumluluğu olarak da ele alır.
Kayıp Vermeden Dönmenin Mümkün Olmaması
Odysseus İthaka’ya ulaşmayı başarır. Ancak başladığı haliyle dönmez.
- Gemilerinin tamamını kaybeder.
- Adamlarının tamamını kaybeder.
- Yıllarca ailesinden uzak kalır.
- Annesini bir daha canlı göremez.
- Evine yabancı görünümünde girmek zorunda kalır.
Bu nedenle yolculuğun sonu tam anlamıyla kayıpsız bir zafer değildir.
Odysseus hedefe ulaşır; fakat bunun bedeli çok büyüktür.
Sonuç: Odysseus Neden İthaka’ya On Yılda Döndü?
Odysseus’un İthaka’ya dönüşü yaklaşık on yıl sürdü çünkü yolculuk tek bir engel nedeniyle uzamadı.
Kikonlarla yapılan savaş ilk kayıplara yol açtı. Lotus Yiyenler bazı adamların eve dönme isteğini ortadan kaldırdı. Polyphemos olayı Poseidon’un öfkesini başlattı. Mürettebat Aiolos’un verdiği rüzgâr torbasını açarak gemileri İthaka’dan uzaklaştırdı. Laistrygonlar filonun büyük bölümünü yok etti.
Kirke’nin adasında yaklaşık bir yıl geçirildi. Odysseus ölüler diyarına giderek Teiresias’tan bilgi aldı. Sirenlerin yanından geçti, Skylla’ya altı adamını kaybetti ve Kharybdis’in oluşturduğu büyük tehlikeden kaçtı.
Helios’un kutsal sığırları öldürüldüğünde Zeus son gemiyi parçaladı. Odysseus tek başına hayatta kaldı ve Kalypso’nun adasında yedi yıl tutuldu. Kalypso’dan ayrıldıktan sonra Poseidon’un fırtınasıyla yeniden ölüm tehlikesi yaşadı.
Sonunda Phaiaklar onu İthaka’ya ulaştırdı.
Bu yolculuğu yalnızca “Poseidon Odysseus’u engelledi” cümlesiyle açıklamak eksik kalır. Dönüşün uzamasında:
- Poseidon’un öfkesi,
- Odysseus’un kararları,
- Mürettebatın hataları,
- Farklı tanrıların müdahaleleri,
- Açlık,
- korku,
- güvensizlik,
- merak
- ve kontrol edilemeyen gurur
birlikte etkili oldu.
Odysseus’un karşılaştığı bütün zorluklara rağmen vazgeçmediği temel amaç İthaka’ya dönmekti.
Odysseus’un yolculuğunu önemli yapan yalnızca karşılaştığı canavarlar değildir. On yıl boyunca eve dönme isteğini tamamen kaybetmemesidir.
Yunan mitolojisindeki farklı tanrı ve karakterleri tasarım diliyle bir araya getiren seçenekleri görmek için mitolojik tanrı ve figürlerden ilham alan God Tier koleksiyonunu inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Odysseus’un Eve Dönüş Yolculuğu Kaç Yıl Sürdü?
Odysseus’un Truva’dan İthaka’ya dönüş yolculuğu yaklaşık on yıl sürdü. Truva Savaşı da yaklaşık on yıl sürdüğü için Odysseus toplamda yaklaşık yirmi yıl evinden uzak kaldı.
Odysseus Neden İthaka’ya On Yılda Döndü?
Yolculuk; fırtınalar, Poseidon’un öfkesi, canavarlar, uzun süreli ada konaklamaları ve mürettebatın yanlış kararları nedeniyle uzadı. Odysseus yalnızca Kalypso’nun adasında yedi yıl kaldı.
Odysseus’un Yolculuk Durakları Sırasıyla Nelerdir?
Başlıca duraklar Kikonlar, Lotus Yiyenler, Kiklop Polyphemos, Aiolos, Laistrygonlar, Kirke, ölüler diyarı, Sirenler, Skylla ve Kharybdis, Helios’un sığırları, Kalypso’nun adası ve Phaiakların ülkesidir.
Odysseus Toplam Kaç Yıl Evinden Uzak Kaldı?
Odysseus yaklaşık yirmi yıl evinden uzak kaldı. Bunun yaklaşık on yılı Truva Savaşı’nda, diğer on yılı ise eve dönüş yolculuğunda geçti.
Odysseus Truva’dan Kaç Gemiyle Ayrıldı?
Odysseus Truva’dan on iki gemiyle ayrıldı. Laistrygonların saldırısından sonra yalnızca kendi gemisi kaldı. Bu son gemi de Helios’un sığırlarının öldürülmesinden sonra Zeus tarafından parçalandı.
Odysseus’un Bütün Adamları Nasıl Öldü?
Adamlar farklı olaylarda hayatını kaybetti. Bazıları Kikonlarla yapılan savaşta, bazıları Polyphemos’un mağarasında, büyük bir bölümü Laistrygon saldırısında, altı kişi Skylla tarafından ve son mürettebat Zeus’un gemiyi parçalamasıyla öldü.
Kirke Odysseus’un Adamlarına Ne Yaptı?
Kirke, hazırladığı büyülü içeceği tüketen adamları domuza dönüştürdü. Odysseus, Hermes’in verdiği moly bitkisi sayesinde büyüden korundu ve Kirke’nin adamları yeniden insana çevirmesini sağladı.
Kirke ile Kalypso Aynı Kişi mi?
Hayır. Kirke ve Kalypso farklı karakterlerdir. Kirke Aiaia Adası’nda yaşar ve Odysseus’a yol gösterir. Kalypso ise Ogygia Adası’nda yaşar ve Odysseus’u yedi yıl yanında tutar.
Odysseus Kirke’nin Yanında Ne Kadar Kaldı?
Odysseus ile adamları Kirke’nin yanında yaklaşık bir yıl kaldı. Daha sonra adamlarının eve dönüşü hatırlatmasıyla yolculuğa devam etti.
Kalypso Odysseus’u Kaç Yıl Tuttu?
Kalypso, Odysseus’u Ogygia Adası’nda yedi yıl tuttu. Tanrıların kararı ve Hermes’in getirdiği emir sonucunda Odysseus’un ayrılmasına izin verdi.
Kalypso Odysseus’a Ölümsüzlük Teklif Etti mi?
Evet. Kalypso, Odysseus’un yanında kalması halinde ölümsüzlük ve yaşlanmama imkânı sunabileceğini belirtti. Odysseus buna rağmen İthaka’ya dönmeyi tercih etti.
Sirenler Deniz Kızı mı?
Homeros, Sirenlerin fiziksel görünüşünü ayrıntılı olarak açıklamaz. Antik Yunan sanatında genellikle kadın başlı kuş gövdeli gösterilmişlerdir. Balık kuyruklu deniz kızı görünümü daha sonraki dönemlerde yaygınlaşmıştır.
Odysseus Sirenlerin Şarkısından Nasıl Kurtuldu?
Odysseus adamlarının kulaklarını balmumuyla kapattı. Kendisini de geminin direğine bağlattı. Böylece Sirenlerin şarkısını dinledi ancak onlara doğru gidemedi.
Skylla ve Kharybdis Nedir?
Skylla, gemilerden denizcileri alan çok başlı bir yaratıktır. Kharybdis ise bütün gemiyi yutabilecek büyük bir deniz girdabıdır. Odysseus, daha büyük kaybı önlemek için Skylla tarafına yaklaşmak zorunda kaldı.
Skylla Kaç Adamı Öldürdü?
Skylla, Odysseus’un gemisinden altı adamı yakaladı. Odysseus saldırıyı engelleyemedi.
Odysseus’un Adamları Helios’un Sığırlarını Neden Yedi?
Ters rüzgârlar nedeniyle adada uzun süre mahsur kaldılar ve yiyecekleri tükendi. Eurylochos, açlıktan ölmek yerine sığırları kesmeyi önerdi. Daha önce uyarılmış olmalarına rağmen bu kararı uyguladılar.
Odysseus’un Son Gemisini Kim Parçaladı?
Odysseus’un son gemisini Zeus yıldırımıyla parçaladı. Bu ceza, mürettebatın Helios’un kutsal sığırlarını öldürmesi nedeniyle verildi.
Poseidon Odysseus’un Bütün Adamlarını mı Öldürdü?
Hayır. Adamlar farklı olaylarda öldü. Poseidon Odysseus’un dönüşünü zorlaştırdı; ancak bütün kayıpların doğrudan sorumlusu değildi.
Odysseus İthaka’ya Nasıl Ulaştı?
Phaiaklar, Odysseus’u kendi gemileriyle İthaka’ya götürdü. Odysseus yolculuk sırasında uyudu ve kıyıya uyurken bırakıldı.
Odysseus’un Yolculuğu Gerçek Haritada Gösterilebilir mi?
Bazı duraklar Sicilya, İtalya, Malta ve Messina Boğazı gibi gerçek bölgelerle ilişkilendirilmiştir. Ancak bütün durakların günümüzdeki yerleri kesin olarak bilinmez. Bazı mekânlar mitolojik veya şiirsel yerler olabilir.
Skylla ile Kharybdis Arasında Kalmak Ne Demektir?
Bu ifade, iki kötü seçenek arasında karar vermek zorunda kalmak anlamına gelir. Hangi seçenek seçilirse seçilsin bir kayıp yaşanacaktır; amaç daha büyük zararı önlemektir.
Kaynaklar
Bu rehberde Homeros’a atfedilen Odysseia destanındaki olay sırası ve temel anlatılar esas alınmıştır.
- Odysseia, 5. Kitap: Kalypso’nun Odysseus’u serbest bırakması, sal yolculuğu ve Poseidon’un fırtınası
- Odysseia, 6–8. Kitaplar: Nausikaa, Phaiakların ülkesi ve Odysseus’un karşılanması
- Odysseia, 9. Kitap: Kikonlar, Lotus Yiyenler ve Kiklop Polyphemos
- Odysseia, 10. Kitap: Aiolos, Laistrygonlar ve Kirke
- Odysseia, 11. Kitap: Ölüler diyarı, Elpenor, Teiresias ve Antikleia
- Odysseia, 12. Kitap: Sirenler, Skylla, Kharybdis, Helios’un sığırları ve geminin parçalanması
- Odysseia, 13. Kitap: Phaiakların Odysseus’u İthaka’ya ulaştırması ve Poseidon’un gemiyi cezalandırması
0 yorum